Ogłoszenie upadłości konsumenckiej jest dla osoby zadłużonej bardzo ważnym momentem. Oznacza, że sąd uznał ją za trwale niewypłacalną i rozpoczął postępowanie, którego celem jest uporządkowanie jej sytuacji finansowej, a następnie – po spełnieniu określonych warunków – oddłużenie.
Pozytywne postanowienie nie powoduje jednak, że wszystkie zobowiązania znikają tego samego dnia. Ogłoszenie upadłości rozpoczyna kolejny etap postępowania, w którym istotną rolę odgrywa syndyk. Co dokładnie oznacza decyzja sądu i co wydarzy się dalej? Wyjaśniamy to na przykładzie sprawy pani Marii – klientki naszej kancelarii.
Sąd ogłosił upadłość konsumencką pani Marii
Sprawę pani Marii rozpoznawał Sąd Rejonowy w Częstochowie, VIII Wydział Gospodarczy. Po zapoznaniu się z wnioskiem oraz załączonymi dokumentami sąd wydał postanowienie o ogłoszeniu upadłości klientki jako osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej.
Z uzasadnienia postanowienia wynika, że pani Maria posiadała liczne wymagalne zobowiązania wobec wierzycieli. Ze względu na swoją aktualną sytuację życiową, majątkową i finansową nie była w stanie ich regulować.
Sąd porównał wysokość zadłużenia z możliwościami finansowymi klientki i stwierdził, że utraciła ona zdolność spłacania wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Co istotne, problemy pani Marii nie miały wyłącznie przejściowego charakteru. Sąd uznał, że stan niewypłacalności jest trwały, dlatego wniosek zasługiwał na uwzględnienie.
Pozytywne postanowienie otworzyło pani Marii drogę do uporządkowania sytuacji finansowej i przyszłego oddłużenia. Nie jest ono jednak równoznaczne z natychmiastowym umorzeniem wszystkich zobowiązań.
Co oznacza postanowienie o ogłoszeniu upadłości?
Postanowienie o ogłoszeniu upadłości potwierdza przede wszystkim, że sąd uznał dłużnika za osobę niewypłacalną. Od dnia wydania postanowienia istotnie zmienia się sytuacja prawna dłużnika, jego majątku oraz prowadzonych wobec niego egzekucji.
W sprawie pani Marii sąd między innymi:
- ogłosił jej upadłość jako osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej,
- wyznaczył syndyka,
- wezwał wierzycieli do zgłaszania wierzytelności,
- wskazał tryb prowadzenia postępowania,
- przyznał syndykowi zaliczkę na pokrycie kosztów postępowania.
Postanowienie nie kończy więc sprawy, lecz rozpoczyna właściwe postępowanie upadłościowe.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że po wydaniu postanowienia o ogłoszeniu upadłości wszystkie prowadzone egzekucje komornicze muszą zostać umorzone, a odsetki od zaległych zobowiązań nie są już naliczane.
Jaką rolę pełni syndyk?
Po ogłoszeniu upadłości sąd wyznacza syndyka, który ustala sytuację majątkową dłużnika, skład masy upadłości oraz wysokość i rodzaj zgłoszonych wierzytelności.
Syndyk żąda od upadłego informacji i dokumentów dotyczących między innymi:
- dochodów i miejsca zatrudnienia,
- rachunków bankowych,
- posiadanych nieruchomości i wartościowych ruchomości,
- zobowiązań wobec wierzycieli,
- wykazu postępowań sądowych i komorniczych,
- czynności prawnych dotyczących majątku dokonanych przed ogłoszeniem upadłości.
Dłużnik ma obowiązek współpracować z syndykiem, odpowiadać na jego wezwania i przedstawiać kompletne oraz zgodne z prawdą informacje. Ukrywanie majątku lub dochodów może poważnie utrudnić, a nawet uniemożliwić uzyskanie oddłużenia.
Co stanie się z majątkiem dłużnika?
Z dniem ogłoszenia upadłości majątek należący do dłużnika staje się masą upadłości, która służy zaspokojeniu wierzycieli. Dłużnik traci możliwość samodzielnego zarządzania składnikami wchodzącymi do masy upadłości. Nie powinien więc ich sprzedawać, darować ani obciążać bez udziału syndyka.
Nie oznacza to jednak, że upadły zostanie pozbawiony wszystkich rzeczy potrzebnych do codziennego funkcjonowania. Do masy upadłości nie wchodzą przedmioty i środki wyłączone spod egzekucji na podstawie przepisów prawa.
Brak wartościowego majątku również nie wyklucza upadłości konsumenckiej. Postępowanie może zostać przeprowadzone, gdy dłużnik nie posiada majątku takiego jak mieszkanie, samochodu ani oszczędności. W sprawie pani Marii sąd przyznał syndykowi zaliczkę na koszty postępowania w wysokości 1 000 zł, zarządzając jej tymczasową wypłatę ze środków Skarbu Państwa.
Czy syndyk zajmie całe wynagrodzenie?
Część dochodów dłużnika może wejść do masy upadłości, ale nie oznacza to, że syndyk odbierze mu całe wynagrodzenie. Prawo przewiduje ograniczenia, które mają pozostawić upadłemu oraz osobom pozostającym na jego utrzymaniu środki na zaspokojenie podstawowych potrzeb.
Zakres dochodu wchodzącego do masy upadłości zależy między innymi od rodzaju i wysokości otrzymywanego świadczenia, sytuacji rodzinnej oraz liczby osób pozostających na utrzymaniu dłużnika. Każdy przypadek wymaga zatem indywidualnej oceny.
Upadłość konsumencka a postępowania komornicze
Ogłoszenie upadłości ma również wpływ na prowadzone egzekucje komornicze. Postępowania egzekucyjne dotyczące majątku wchodzącego do masy upadłości co do zasady ulegają zawieszeniu z mocy prawa, a po uprawomocnieniu się postanowienia o ogłoszeniu upadłości – umorzeniu.
Od tego momentu wierzyciele nie mogą być zaspokajani indywidualnie w ramach odrębnych egzekucji. Ich roszczenia są uwzględniane w postępowaniu upadłościowym zgodnie z zasadami wynikającymi z Prawa upadłościowego.
Dla osoby mającej kilku wierzycieli i wiele postępowań komorniczych jest to jeden z najważniejszych skutków ogłoszenia upadłości.
Wierzyciele zgłaszają swoje wierzytelności
W postanowieniu dotyczącym pani Marii sąd wezwał wierzycieli do zgłaszania wierzytelności syndykowi. Wierzyciele mają na to 30 dni od dnia obwieszczenia postanowienia w Rejestrze. Syndyk analizuje zgłoszenia oraz przedstawione dokumenty, ustalając wysokość i charakter zobowiązań upadłego.
Dłużnik nie decyduje więc samodzielnie, który wierzyciel zostanie uwzględniony w postępowaniu. Odbywa się to według zasad wynikających z Prawa upadłościowego.
Czy długi pani Marii zostały już umorzone?
Ogłoszenie upadłości nie oznacza jeszcze, że wszystkie zobowiązania pani Marii zostały umorzone. Postanowienie sądu otwiera postępowanie, w którym syndyk ustali sytuację majątkową klientki, zweryfikuje wierzytelności oraz przeprowadzi pozostałe wymagane czynności.
Po zakończeniu tego etapu sąd może:
- ustalić plan spłaty wierzycieli,
- umorzyć zobowiązania bez ustalania planu spłaty, jeśli wystąpią szczególne przesłanki.
Nie można obecnie przesądzić, które rozwiązanie zostanie zastosowane wobec pani Marii. Będzie to zależało od ustaleń dokonanych w dalszym postępowaniu.
Na czym polega plan spłaty wierzycieli?
Plan spłaty określa, przez jaki czas i w jakiej wysokości upadły będzie przekazywać środki na zaspokojenie wierzycieli. Sąd bierze pod uwagę między innymi możliwości zarobkowe dłużnika, konieczne koszty jego utrzymania, potrzeby osób pozostających na jego utrzymaniu oraz okoliczności powstania niewypłacalności, jak i oczywiście jego majątek.
Po prawidłowym wykonaniu planu spłaty sąd może umorzyć pozostałe zobowiązania powstałe przed dniem ogłoszenia upadłości, z wyjątkiem długów, które zgodnie z przepisami nie podlegają umorzeniu.
W szczególnych sytuacjach możliwe jest oddłużenie bez ustalania planu spłaty. Dotyczy to przede wszystkim osób, których sytuacja wskazuje na trwałą niezdolność do dokonywania jakichkolwiek spłat na rzecz wierzycieli.
Które zobowiązania nie zostaną umorzone?
Upadłość konsumencka nie prowadzi do umorzenia każdego rodzaju zobowiązań. Co do zasady nie podlegają umorzeniu między innymi:
- alimenty,
- grzywny orzeczone przez sąd,
- niektóre zobowiązania odszkodowawcze,
- obowiązek naprawienia szkody orzeczony w postępowaniu karnym,
- zobowiązania wynikające z prawomocnie stwierdzonego przestępstwa lub wykroczenia,
- długi, które upadły umyślnie zataił, jeżeli wierzyciel nie brał udziału w postępowaniu.
Dlatego jeszcze przed złożeniem wniosku należy przeanalizować nie tylko wysokość zadłużenia, ale również charakter poszczególnych zobowiązań.
Co dłużnik powinien zrobić po ogłoszeniu upadłości?
Po otrzymaniu pozytywnego postanowienia dłużnik powinien:
- Pozostawać w kontakcie z syndykiem.
- Przekazać wszystkie wymagane informacje i dokumenty.
- Ujawnić cały majątek, dochody i zobowiązania.
- Informować o zmianie zatrudnienia, dochodów lub sytuacji rodzinnej.
- Nie rozporządzać samodzielnie majątkiem należącym do masy upadłości.
- Odbierać korespondencję i odpowiadać na wezwania.
- Nie zaciągać nowych zobowiązań, których nie będzie w stanie spłacać.
Rzetelna współpraca z syndykiem ma bardzo duże znaczenie dla dalszego przebiegu postępowania i możliwości uzyskania oddłużenia.
Pozytywne postanowienie to początek drogi do oddłużenia
Postanowienie wydane w sprawie pani Marii jest bardzo dobrą wiadomością dla naszej klientki. Sąd potwierdził, że znajduje się ona w stanie trwałej niewypłacalności, uwzględnił jej wniosek i otworzył postępowanie upadłościowe.
Przed panią Marią pozostaje etap współpracy z syndykiem, ustalenia składu masy upadłości oraz weryfikacji wierzytelności. Dopiero później sąd zdecyduje o sposobie i zakresie oddłużenia.
Sprawa naszej klientki pokazuje jednak, że nawet liczne zobowiązania, których wysokość przekracza realne możliwości finansowe dłużnika, nie muszą oznaczać sytuacji bez wyjścia. Prawidłowo przygotowany wniosek, odpowiednia dokumentacja i rzetelne przedstawienie przyczyn niewypłacalności mogą otworzyć drogę do uporządkowania finansów i rozpoczęcia nowego etapu życia.
