Czy żona odpowiada za długi męża, a mąż za długi żony? Sprawdź, kiedy wierzyciel może dochodzić zapłaty z majątku wspólnego małżonków.
Informacja o zadłużeniu męża lub żony często wywołuje obawę, że wierzyciel zażąda spłaty od drugiego małżonka albo komornik zajmie cały wspólny majątek. Samo zawarcie małżeństwa nie oznacza jednak automatycznej odpowiedzialności za wszystkie długi współmałżonka.
Znaczenie ma przede wszystkim to, kiedy i w jaki sposób powstał dług, czy drugi małżonek wyraził zgodę na zobowiązanie oraz jaki ustrój majątkowy obowiązuje w małżeństwie.
Trzeba też odróżnić dwie sytuacje:
- osobistą odpowiedzialność za cudzy dług,
- możliwość prowadzenia egzekucji z majątku wspólnego.
Nie są one tym samym.
Czy żona odpowiada za długi męża, a mąż za długi żony?
Co do zasady każdy małżonek odpowiada za zobowiązania, które sam zaciągnął. Jeżeli tylko mąż podpisał umowę pożyczki, żona nie staje się automatycznie pożyczkobiorcą. Podobnie mąż nie jest dłużnikiem tylko dlatego, że jego żona zaciągnęła kredyt.
Wierzyciel nie może więc zażądać zapłaty z osobistego majątku drugiego małżonka wyłącznie na podstawie samego faktu pozostawania w małżeństwie.
Sytuacja może wyglądać inaczej, jeżeli małżonkowie:
- wspólnie zaciągnęli pożyczkę lub kredyt,
- jeden małżonek udzielił poręczenia drugiemu.
W takich przypadkach drugi małżonek może odpowiadać za dług np. jako strona umowy albo poręczyciel.
Zgoda na zobowiązanie a odpowiedzialność za dług
Jeżeli jeden małżonek zaciągnął zobowiązanie za zgodą drugiego, wierzyciel może uzyskać możliwość prowadzenia egzekucji nie tylko z majątku osobistego dłużnika, lecz również z majątku wspólnego małżonków.
Sama zgoda nie oznacza jednak, że drugi małżonek staje się współdłużnikiem. Nie odpowiada on wtedy swoim majątkiem osobistym tylko dlatego, że zaakceptował zaciągnięcie zobowiązania.
Zgoda może natomiast otworzyć wierzycielowi drogę do majątku wspólnego, do którego należą zazwyczaj między innymi:
- wynagrodzenia uzyskane w czasie małżeństwa,
- oszczędności zgromadzone w trakcie wspólności,
- nieruchomości kupione do majątku wspólnego,
- samochód należący do obojga małżonków.
Aby uzyskać klauzulę wykonalności przeciwko małżonkowi dłużnika z ograniczeniem odpowiedzialności do majątku wspólnego, wierzyciel powinien wykazać zgodę odpowiednim dokumentem. Nie powinno wystarczyć samo twierdzenie, że drugi małżonek wiedział o pożyczce.
Co jeżeli małżonek nie wyraził zgody?
Jeżeli zobowiązanie wynikające z umowy zostało zaciągnięte bez zgody drugiego małżonka, możliwości wierzyciela są bardziej ograniczone.
Może on dochodzić zapłaty między innymi z:
- majątku osobistego małżonka, który zaciągnął dług,
- jego wynagrodzenia za pracę,
- dochodów uzyskiwanych z innej działalności zarobkowej,
- składników przedsiębiorstwa, jeżeli dług powstał w związku z jego prowadzeniem.
Nie oznacza to jednak, że każdy składnik majątku wspólnego jest wtedy dostępny dla wierzyciela. W szczególności sama wiedza drugiego małżonka o zadłużeniu nie jest tym samym co zgoda na zawarcie konkretnej umowy.
Przy ocenie znaczenie ma treść dokumentów oraz okoliczności powstania zobowiązania.
Długi powstałe przed ślubem
Zawarcie małżeństwa nie powoduje, że wcześniejsze długi jednej osoby stają się wspólnymi zobowiązaniami małżonków.
Jeżeli mąż zaciągnął pożyczkę przed ślubem, żona nie zaczyna odpowiadać za nią tylko dlatego, że doszło do zawarcia małżeństwa. Analogiczna zasada obowiązuje w przypadku wcześniejszych zobowiązań żony.
Wierzyciel może jednak dochodzić zapłaty z majątku osobistego dłużnika, czy jego wynagrodzenia. W praktyce egzekucja może więc wpływać na sytuację całej rodziny, nawet jeżeli drugi małżonek nie jest dłużnikiem.
Czy tzw. intercyza chroni przed długami małżonka?
Umowa o rozdzielności majątkowej, potocznie nazywana intercyzą, może ograniczyć ryzyko, ponieważ po jej zawarciu małżonkowie nie gromadzą nowego majątku wspólnego. Każdy z nich posiada własny majątek i co do zasady odpowiada za własne zobowiązania.
Intercyza nie powoduje jednak automatycznego usunięcia wcześniejszych długów. Nie zawsze ochroni także przed wierzycielem, który nie wiedział o ustanowieniu rozdzielności majątkowej.
Podpisanie umowy dopiero po powstaniu zadłużenia nie oznacza więc, że wierzyciel traci wszystkie możliwości dochodzenia zapłaty. Znaczenie mają data powstania długu, data ustanowienia rozdzielności oraz wiedza wierzyciela o zmianie ustroju majątkowego.
Czy komornik może zająć majątek drugiego małżonka?
Komornik działa na podstawie tytułu wykonawczego. Jeżeli orzeczenie zostało wydane tylko przeciwko jednemu małżonkowi, nie oznacza to automatycznie, że można prowadzić egzekucję z majątku osobistego drugiego.
Jeżeli wierzyciel chce skierować egzekucję do majątku wspólnego, konieczne jest uzyskanie klauzuli wykonalności również przeciwko małżonkowi dłużnika, z ograniczeniem jego odpowiedzialności do tego majątku.
Drugi małżonek powinien sprawdzić:
- na kogo wystawiony jest tytuł wykonawczy,
- czy wyrażał zgodę na zobowiązanie,
- kiedy powstał dług,
- z jakiego majątku prowadzona jest egzekucja,
- czy zajęty przedmiot należy do majątku wspólnego czy osobistego,
- czy wierzyciel wykazał podstawy do egzekucji.
Jeżeli komornik zająłby rzecz należącą wyłącznie do małżonka, który nie jest dłużnikiem, konieczne może być szybkie podjęcie odpowiednich działań prawnych. Terminy w sprawach egzekucyjnych bywają krótkie, dlatego nie należy zwlekać z analizą dokumentów.
Otrzymałeś pozew za dług małżonka?
Jeżeli firma pożyczkowa, bank lub fundusz domagają się zapłaty długu zaciągniętego przez współmałżonka, nie należy automatycznie uznawać roszczenia.
Najpierw trzeba ustalić:
- kto podpisał umowę,
- czy drugi małżonek był współkredytobiorcą lub poręczycielem,
- czy wyraził zgodę na zobowiązanie,
- czy obowiązywała wspólność majątkowa,
- kiedy powstał dług,
- czy wierzyciel prawidłowo wykazał swoje roszczenie.
Nie należy również podpisywać ugody ani oświadczenia o uznaniu długu bez sprawdzenia ich skutków. Dokument może wprowadzać odpowiedzialność, która wcześniej nie istniała albo była ograniczona.
Pomagamy w sprawach dotyczących długów małżonka
Kancelaria Konsument Wygrywa analizuje pozwy, nakazy zapłaty i egzekucje dotyczące zobowiązań jednego z małżonków. Sprawdzamy, kto rzeczywiście odpowiada za dług oraz czy wierzyciel może dochodzić zapłaty z majątku wspólnego.
Pomagamy również wtedy, gdy komornik zajął składnik należący do osoby, która nie jest dłużnikiem, albo gdy wierzyciel próbuje rozszerzyć egzekucję na majątek wspólny małżonków.
Jeżeli otrzymałeś pismo dotyczące długu męża lub żony, skontaktuj się z nami. Ustalimy zakres odpowiedzialności i ocenimy, jakie działania można podjąć.
Każda sprawa wymaga indywidualnej analizy. Odpowiedzialność zależy między innymi od rodzaju zobowiązania, daty jego powstania, zgody małżonka oraz obowiązującego ustroju majątkowego.